نحوه مطالبه مهریه در ازدواج موقت

نحوه مطالبه مهریه در ازدواج موقت؛ شرایط قانونی، مراحل و مدارک لازم
مهریه در ازدواج موقت یکی از حقوق مالی مهم زن است که برخلاف تصور برخی افراد، صرفاً به ازدواج دائم اختصاص ندارد. در عقد موقت نیز زن مالک مهریهای میشود که هنگام عقد با مرد توافق شده است و میتواند مطابق شرایط قانونی آن را مطالبه کند. با این حال، نحوه مطالبه مهریه در ازدواج موقت با ازدواج دائم تفاوتهایی دارد؛ بهخصوص زمانی که عقد ثبت رسمی نشده باشد یا مرد از پرداخت مهریه خودداری کند.
یکی از پرسشهای مهم زنان این است که آیا برای دریافت مهریه در ازدواج موقت حتماً باید عقدنامه رسمی داشته باشند؟ اگر مدت صیغه تمام شود، آیا همچنان امکان مطالبه مهریه وجود دارد؟ همچنین اگر رابطه زناشویی برقرار نشده باشد، آیا تمام مهریه به زن تعلق میگیرد؟ پاسخ به این پرسشها به مواد قانونی مربوط به نکاح منقطع و شرایط توافق زوجین بستگی دارد. در این مقاله، مراحل مطالبه مهریه در عقد موقت و نکات حقوقی مربوط به آن را بررسی میکنیم.
آیا مهریه در ازدواج موقت به زن تعلق میگیرد؟
بله؛ مهریه در ازدواج موقت نیز مانند ازدواج دائم یک حق مالی قانونی برای زن محسوب میشود، با این تفاوت که تعیین مهریه در عقد موقت اهمیت اساسیتری دارد.
مطابق ماده ۱۰۹۵ قانون مدنی، در نکاح منقطع، مشخص نکردن مهریه هنگام عقد موجب باطل شدن ازدواج است. بنابراین، برخلاف ازدواج دائم که ممکن است عقد بدون تعیین مهریه نیز صحیح باشد، در ازدواج موقت باید میزان یا مشخصات مهریه از ابتدا تعیین شود.
مهریه میتواند وجه نقد، سکه، طلا، مال مشخص یا هر چیزی باشد که ارزش مالی داشته و از نظر قانونی قابلیت تملک و انتقال داشته باشد. همچنین بهتر است مقدار، نوع و نحوه پرداخت مهریه بهصورت دقیق در توافق زوجین درج شود تا در زمان مطالبه، اختلافی درباره میزان تعهد مرد به وجود نیاید.
نکته مهم اینکه مهریه در ازدواج موقت صرفاً به برقراری رابطه زناشویی وابسته نیست و در شرایط قانونی، حتی اگر نزدیکی انجام نشده باشد، زن ممکن است مستحق دریافت تمام مهریه باشد.
در چه شرایطی زن میتواند مهریه ازدواج موقت را مطالبه کند؟
زن پس از انعقاد صحیح عقد موقت و تعیین مهریه، مالک آن محسوب میشود و میتواند برای دریافت طلب خود اقدام کند. با این حال، میزان مهریه قابل مطالبه در برخی شرایط متفاوت است.

- اتمام مدت ازدواج موقت: اگر مدت تعیینشده در عقد به پایان برسد، اصل بر این است که زن مستحق دریافت تمام مهریه توافقشده است؛ حتی اگر رابطه زناشویی میان زوجین برقرار نشده باشد.
- بخشیدن مدت باقیمانده توسط مرد: مطابق ماده ۱۰۹۷ قانون مدنی، اگر شوهر پیش از نزدیکی، تمام مدت باقیمانده نکاح موقت را به زن ببخشد، باید نصف مهریه را پرداخت کند.
- فوت زن در مدت عقد: مطابق ماده ۱۰۹۶ قانون مدنی، فوت زن در طول مدت ازدواج موقت موجب از بین رفتن مهریه نمیشود و این حق مالی از بین نخواهد رفت.
- عدم برقراری رابطه زناشویی: اگر مرد تا پایان مدت عقد با زن نزدیکی نکند، این موضوع بهتنهایی موجب سقوط مهریه نیست و زن همچنان میتواند تمام آن را مطالبه کند.
بنابراین، نباید تصور کرد که در ازدواج موقت، مهریه فقط در صورت برقراری رابطه زناشویی قابل دریافت است. قانون برای این موضوع شرایط مشخصی در نظر گرفته است.
نحوه مطالبه مهریه در ازدواج موقت از طریق دادگاه
اگر مرد از پرداخت مهریه خودداری کند، زن میتواند با مراجعه به مراجع قانونی برای دریافت حق خود اقدام کند. مسیر پیگیری به این موضوع بستگی دارد که ازدواج موقت بهصورت رسمی ثبت شده باشد یا خیر.
در صورت ثبت رسمی ازدواج موقت: اگر عقد در دفتر رسمی ازدواج ثبت شده و مهریه در سند مربوط درج شده باشد، زن میتواند از طریق دفترخانه تنظیمکننده سند، درخواست صدور اجرائیه کند. پس از تشکیل پرونده اجرایی، امکان شناسایی و توقیف اموال مرد برای وصول مهریه، مطابق مقررات اجرای اسناد رسمی، وجود دارد.
در صورت ثبت نشدن ازدواج موقت: اگر عقد بهصورت رسمی ثبت نشده باشد، زن میتواند برای اثبات رابطه زوجیت و مطالبه مهریه به دادگاه خانواده مراجعه کند. در این وضعیت، ارائه مدارکی که وقوع عقد و میزان مهریه را نشان میدهند اهمیت زیادی دارد. بسته به وضعیت پرونده، ممکن است لازم باشد ابتدا یا همزمان با مطالبه مهریه، موضوع اثبات زوجیت موقت نیز پیگیری شود.
مطابق ماده ۲۱ قانون حمایت خانواده، ثبت ازدواج موقت در سه مورد الزامی است:
- باردار شدن زن در دوران عقد موقت؛
- توافق زن و مرد برای ثبت ازدواج؛
- وجود شرط ثبت ازدواج در توافق زوجین.
بنابراین، ثبت نشدن ازدواج موقت در سایر شرایط لزوماً به معنای بیاعتباری عقد یا از بین رفتن حق مهریه نیست؛ اما اثبات رابطه زوجیت و توافق مربوط به مهریه ممکن است دشوارتر شود.
برای مطالبه مهریه ازدواج موقت چه مدارکی لازم است؟
برای پیگیری قانونی مهریه، زن باید مدارکی ارائه کند که وجود عقد موقت و میزان تعهد مالی مرد را اثبات کند. نوع مدارک موردنیاز به رسمی یا غیررسمی بودن ازدواج بستگی دارد.
مهمترین مدارک مورد استفاده عبارتاند از:
- سند رسمی ازدواج موقت، در صورت ثبت عقد در دفترخانه؛
- نوشته یا توافقنامهای که مدت عقد و میزان مهریه در آن مشخص شده باشد؛
- پیامکها و مکاتباتی که در آن مرد به وقوع ازدواج یا میزان مهریه اقرار کرده باشد؛
- مدارک پرداخت بخشی از مهریه یا اسناد مالی مرتبط؛
- شهادت شهود و سایر دلایل قابل استناد برای اثبات رابطه زوجیت.
البته هر مدرکی بهتنهایی برای اثبات تمام ادعاها کافی نیست. برای مثال، پیامهای ردوبدلشده ممکن است در کنار سایر شواهد به اثبات توافق کمک کنند، اما ارزش اثباتی آنها با توجه به محتوای پیامها و شرایط پرونده مشخص میشود.
به همین دلیل، بهتر است پیش از طرح دعوا، مدارک موجود بررسی و مشخص شود که چه دلایلی برای اثبات عقد موقت و میزان مهریه در اختیار زن قرار دارد.
اگر مرد مهریه ازدواج موقت را پرداخت نکند، چه اتفاقی میافتد؟
خودداری مرد از پرداخت مهریه، در صورتی که دین او از نظر قانونی ثابت شده باشد، مانع مطالبه حق زن نخواهد بود. زن میتواند از طریق اجرای ثبت یا دادگاه خانواده، متناسب با وضعیت سند ازدواج، برای وصول مهریه اقدام کند.
اگر مرد دارای اموال قابل توقیف باشد، زن میتواند با رعایت مقررات قانونی، توقیف حسابهای بانکی، املاک یا سایر داراییهای قابل توقیف او را درخواست کند.
در صورتی که مرد توانایی پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد، میتواند با ارائه دادخواست اعسار و مدارک مربوط به وضعیت مالی خود، تقاضای تقسیط بدهی را مطرح کند. دادگاه نیز با بررسی درآمد، داراییها، هزینههای ضروری زندگی و شرایط مالی زوج درباره پذیرش یا رد درخواست تصمیم میگیرد.
نکته قابل توجه این است که عدم پرداخت مهریه بهتنهایی باعث ایجاد مجازات کیفری مستقل برای مرد نمیشود. همچنین امکان بازداشت بابت محکومیت مالی تابع شرایط قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و تصمیم مرجع قضایی است و صرف مطالبه مهریه به معنای بازداشت قطعی مرد نیست.
آیا برای مطالبه مهریه ازدواج موقت باید ابتدا عقد را ثبت کرد؟
یکی از مشکلاتی که در پروندههای ازدواج موقت دیده میشود، ثبت نشدن رابطه زوجیت است. برخی زنان تصور میکنند تا زمانی که عقد موقت در دفترخانه ثبت نشده باشد، هیچ راهی برای دریافت مهریه ندارند؛ در حالی که این برداشت صحیح نیست.
ثبت رسمی ازدواج موقت در مواردی که ماده ۲۱ قانون حمایت خانواده تعیین کرده، الزامی است؛ اما در سایر موارد نیز ممکن است عقد با وجود ثبت نشدن، از نظر قانونی معتبر باشد. در چنین شرایطی، زن باید بتواند وقوع عقد، مدت آن و میزان مهریه توافقشده را اثبات کند.

اگر مرد اصل ازدواج را انکار کند، موضوع اثبات زوجیت اهمیت بیشتری پیدا میکند. دادگاه با بررسی اسناد، اقرار احتمالی مرد، شهادت شهود و سایر ادله قانونی درباره وقوع عقد تصمیم میگیرد.
همچنین اگر عقد موقت از نظر قانونی باطل بوده و نزدیکی نیز انجام نشده باشد، مطابق ماده ۱۰۹۸ قانون مدنی، زن اصولاً حق دریافت مهریه ندارد. بنابراین، پیش از طرح دعوا باید صحت عقد و شرایط آن نیز بررسی شود.
نکات مهم حقوقی پیش از طرح دعوای مطالبه مهریه
پیش از اقدام قانونی، بهتر است چند نکته مهم درباره مهریه ازدواج موقت مورد توجه قرار گیرد:
- اگر مهریه در عقد مشخص شده باشد، زن نمیتواند صرفاً به دلیل پایان یافتن مدت ازدواج از مطالبه آن محروم شود.
- اگر مرد بخشی از مهریه را پرداخت کرده باشد، زن فقط میتواند باقیمانده طلب خود را مطالبه کند.
- بخشیدن مدت باقیمانده عقد با بخشیدن مهریه تفاوت دارد و آثار حقوقی آنها نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شود.
- اگر زن مهریه خود را بهصورت معتبر به مرد ابراء کرده یا بخشیده باشد، امکان مطالبه مجدد آن تابع شرایط حقوقی همان اقدام است.
- در صورت وجود اختلاف درباره اصل ازدواج یا میزان مهریه، بررسی مدارک و انتخاب صحیح عنوان دادخواست اهمیت زیادی دارد.
در نهایت، نحوه مطالبه مهریه در ازدواج موقت به شرایط عقد، مدارک موجود و وضعیت پرداخت مهریه بستگی دارد. آگاهی از مواد قانونی و انتخاب مسیر مناسب برای پیگیری، میتواند از طولانی شدن روند دادرسی و بروز مشکلات حقوقی جلوگیری کند. اگر درباره اثبات ازدواج موقت، مطالبه مهریه یا خودداری مرد از پرداخت آن با مشکل مواجه هستید، مشورت با وکیل متخصص خانواده میتواند به انتخاب راهکار مناسب کمک کند. همچنین افرادی که به دنبال انتخاب بهترین وکیل در زرقان یا دریافت خدمات تخصصی از بهترین وکیل طلاق در بجنورد هستند، بهتر است پیش از طرح دعوا، اسناد و شرایط پرونده خود را برای بررسی دقیق حقوقی در اختیار وکیل قرار دهند.



